محمد الريشهري

367

حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)

3 / 13 توّاب واژه‌شناسى " توّاب " صفت " توّاب ( توبه‌پذير ) " ، صيغه مبالغه از مادّه " تَوَبَ " است كه دلالت بر بازگشت دارد . گفته مىشود : " تاب من ذنبه ؛ از گناهش بازگشت " . توبه ، رجوع از گناه است . پس توّاب ، در صفات خداوند ، به معناى بسيار بازگردنده ( توبه‌پذير ) است . توّاب ، در قرآن و حديث برگرفته‌هاى مادّه " توب " ، 37 بار در قرآن كريم به خداوند نسبت داده شده است . مضمون " توبه‌پذير مهربان " نُه بار و " همانا او توبه‌پذير است " و " توبه‌پذير فرزانه " ، هر كدام‌يك بار و " پذيرنده توبه " نيز سه بار به كار رفته است . احاديث نيز توبه ( بازگشت ) را براى انسان و خدا به كار برده‌اند و يك حديث ، توبه خدا را به معناى پذيرفتن توبه انسان دانسته است : " توّاب ، همان پذيرنده توبه‌هاست " . پاسخ يك پرسش گاه پرسشى درباره توبه خدا مطرح مىشود كه مفاد آن ، اين است : هر گاه توبه ، به بنده گناهكار نسبت داده شود ، به معناى بازگشت از گناه است . پس آن گاه كه به خدا نسبت داده شود و گفته شود : " خداوند ، بر او بازگشت " و " اوست بسيار توبه كننده " به چه معناست ؟